Stan prawny na 25 maja 2011r.

Kodeks drogowy został uchwalony w 1997 r. Od tego czasu był pomad 90 razy zmieniany. Wprowadzone wyjątkowo liczne i szerokie zmiany utrudniły znacznie stosowanie jego przepisów w praktyce. Autor ma nadzieję, że niniejsze wydanie tej publikacji, tak jak i poprzednie, stanowić będzie wyjątkową pomoc dla uczestników ruchu drogowego oraz innych podmiotów zainteresowanych tą problematyką.

W części I autor prezentuje ustawę – Prawo o ruchu drogowym w formie tekstu ujednoliconego z obszernym komentarzem, w którym zostało wykorzystane bogate orzecznictwo. Uzupełnienie tej części stanowią informacje dodatkowe, w których zostały zamieszczone m. in.: skorowidz rzeczowy, taryfikatory mandatów karnych oraz punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, wykazy dróg krajowych i wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 lub 11,5 t, opłaty za badania techniczne oraz inne informacje o dużym znaczeniu praktycznym.

W części II autor prezentuje komentarz do znaków i sygnałów występujących w ruchu drogowym. Jest to problematyka wyjątkowo ważna dla uczestników ruchu drogowego. W komentarzu zostały przedstawione barwne wzory 461 znaków i sygnałów oraz sytuacji drogowych.

 Części I i II stanowią kompleksowe opracowanie całej problematyki ruchu drogowego.

Informacja

o zmianach przepisów ruchu drogowego uwzględnionych

 w IV wydaniu

W IV wydaniu tej publikacji zostały uwzględnione zmiany wprowadzone 8 kolejnymi nowelami w ustawie – Prawo o ruchu drogowym (nowele LXXXIV – LXXXXI), rozporządzeniami wykonawczymi do tej ustawy oraz różnymi przepisami mającymi związek z ruchem drogowym, a także istotne dla kształtowania praktyki i świadomości prawnej – orzeczenia sądów i TK. Zaktualizowane też zostały komentarze do nich.

I. Zmiany

 wprowadzone w ustawie – Prawo o ruchu drogowym

Zmiany wprowadzone wskazanymi wyżej nowelami mają zróżnicowane znaczenie praktyczne. Najważniejsze znaczenie mają jednak zmiany wprowadzone ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawą radarową). Do nich należą w szczególności:

v     określenie definicji urządzenia rejestrującego;

v     podwyższenie prędkości dopuszczalnych dla samochodu osobowego, motocykla lub samochodu ciężarowego o d.m.c. nieprzekraczającej 3,5 t o 10 km/h  na  autostradzie i drodze ekspresowej dwujezdniowej;

v     określenie zakresu osób zobowiązanych do udzielania informacji komu został powierzony pojazd do kierowania lub używania, w przypadkach gdy właścicielem lub posiadaczem pojazdu jest osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna;

v     powierzenie Inspekcji Transportu Drogowego kontroli ruchu drogowego w stosunku do każdego kierującego pojazdem:

·        gdy zachodzi podejrzenie, że kieruje pojazdem w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu,

·        który naruszył przepisy ruchu drogowego, jeżeli to naruszenie zostało zarejestrowane przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych, urządzeń rejestrujących  przenośnych albo zainstalowanych w pojeździe albo na statku powietrznym,

·        który rażąco naruszył  przepisy ruchu drogowego lub spowodował zagrożenie jego bezpieczeństwa;

·        inspektorom ITS prowadzącym kontrolę w wymienionym zakresie przysługują takie same uprawnienia, jak  policjantom;

v     powierzenie straży gminnej (miejskiej) kontroli ruchu drogowego w stosunku do kierującego pojazdem naruszającego przepisy ruchu drogowego – w przypadku ujawnienia i zarejestrowania czynu przy użyciu urządzenia rejestrującego; kontrola ta może być przeprowadzana na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz na drogach krajowych na obszarze zabudowanym, z włączeniem autostrad i dróg ekspresowych, i tylko z użyciem przenośnych albo  zainstalowanych w pojeździe urządzeń rejestrujących; kontrola ta powinna być przeprowadzana w oznakowanym miejscu i oznaczonym czasie uzgodnionymi z właściwym miejscowo komendantem powiatowym (miejskim) lub Komendantem Stołecznym Policji; dotychczas brak jest znaku do oznaczania miejsca przeprowadzania kontroli i praktycznie przepisy te są martwe;

v     wprowadzenie systemowej kontroli ruchu drogowego za pomocą stacjonarnych urządzeń rejestrujących (fotoradarów) zainstalowanych w pasie drogowym dróg publicznych i ujawnianie przekroczeń dopuszczalnej prędkości oraz nie stosowania się do sygnałów świetlnych; zadania w tym zakresie zostały powierzone Inspekcji Transportu Drogowego; odpowiednie przepisy w tym względzie wejdą w życie z dniem 1 lipca 2011 r.; szereg regulacji szczegółowych przewidziano w rozporządzeniach, które dotychczas nie zostały ogłoszone;

v     realizacji głównego celu, jakim było stworzenie systemowej kontroli ruchu drogowego za pomocą fotoradarów, towarzyszą nowelizacje wielu ustaw mających związek z ruchem drogowym (m. in.: Kodeksu wykroczeń, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawy o drogach publicznych, ustawy o transporcie drogowym);

v     nowela ta dokonała nowelizacji Kodeksu wykroczeń wprowadzając nową podstawę prawną dla karania kierowców za przekroczenie prędkości określonych ustawą – Prawo o ruchu drogowym lub znakami (art. 92a); zmiana ta spowodowała odpowiednie zmiany w taryfikatorze mandatów karnych;

v     nowela ta dokonała również wydłużenia terminów do nałożenia mandatu z 30 do 90 dni – w przypadku stwierdzenia popełnienia wykroczenia naocznie  pod nieobecność sprawcy oraz z 30 do 180 dni – w przypadku stwierdzenia popełnienia wykroczenia za pomocą przyrządu kontrolno-pomiarowego lub urządzenia rejestrującego.

***

Ważne znaczenie mają również zmiany wprowadzone ustawą z dnia 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami (tzw. ustawą rowerową). Wśród tych zmian należy wskazać na określenie definicji drogi, pasa ruchu  i śluzy dla rowerów, roweru i wózka rowerowego oraz nowe zasady ruchu rowerów (m. in. przy realizacji manewru wyprzedzania, ustępowania pierwszeństwa rowerzystom, zatrzymywania się rowerzystów w śluzie dla rowerów, korzystania rowerzysty z chodnika).

Zmiany te istotnie rozszerzają uprawnienia rowerzystów w ruchu drogowym i wymuszają odpowiednie zachowanie kierujących innymi pojazdami.

***

Dla kandydatów na kierowców, jednostek szkolących i egzaminujących oraz kierowców ważne znaczenie ma również ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Ustawa ta wchodzi w życie dopiero 11 lutego 2012 r. (zasada), a niektóre jej przepisy – 1 i 19 stycznia oraz 11 lutego 2013 r. Ze względu na wyjątkowo długie vacatio legis, zakres regulacji i zmian jej towarzyszących oraz liczne zmiany już dokonane oraz mogące wystąpić jeszcze przed wejściem jej w życie – zmiany te nie mogą być uwzględnione w tym wydaniu. Spowodowałoby to przede wszystkim nieczytelność     takiego materiału.

Jedynie jeden z przepisów tej ustawy wszedł wżycie z dniem 25 lutego 2011 r. i zmiana ta została uwzględniona w tym wydaniu.

***

Zmiany wprowadzone pozostałymi nowelami mają charakter dostosowawczy i porządkowy w związku ze zmianami wprowadzonymi w innych ustawach.

II. Inne zmiany

Wśród zmian wprowadzonych rozporządzeniami należy wyróżnić przede wszystkim zmiany wprowadzone w taryfikatorach mandatów karnych (m. in. podwyższenie mandatów za przewóz osób busami niezgodnie z warunkami) i punktów za wykroczenia w ruchu drogowym oraz dotyczące tramwajów (nowe warunki techniczne, homologacja, badania techniczne). Zmienione zostały też niektóre przepisy dotyczące warunków technicznych pojazdów i ich rejestracji oraz procedury związanej z dopuszczeniem pojazdu do ruchu. Ogłoszone zostało też rozporządzenie określające znaki oznaczające strefę ruchu.

W wydaniu tym zostało uwzględnionych wiele innych zmian o charakterze dostosowawczym i aktualizującym.